WeCreativez WhatsApp Support
Firuzan Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu
Merhaba, size nasıl yardımcı olabiliriz?

firuzan@firuzankokten.av.tr     0 232 484 66 91

KOVİD-19 DA İŞ SÖZLEŞMESİNE İLİŞKİN SORU VE CEVAPLAR

SORU-1: 17.04.2020 tarihinden önce sokağa çıkma yasağı sebebiyle kısa çalışmaya başvurmayan işveren, hali hazırda 20 personelinden 5’ini sokağa çıkma yasağı olan günlerde çalıştırmak istemezse,  bu personeller ücretsiz izin kapsamında mı değerlendirilir?

CEVAP-1: Ücretsiz izin uygulaması bu dönemde irade fesadı halleri dışında kabule bağlı olmadığından işveren tarafından bu şekilde bir uygulama yapılabilir.

SORU-2: Kısa çalışma uygulamasından yararlanan bir işverenin iş sözleşmesini daha önce feshettiği işçilerden biri işe iade davasını kazanmışsa, bu işçiyi işe davet etmek kısa çalışma talebini etkiler mi?

CEVAP-2: Hayır etkilemez. Zira burada yeni bir işçi işe alınmamakta, iş sözleşmesinin feshi geçersiz olarak kabul edilerek işçinin sözleşme devamı niteliğinde işine devam etmesi söz konusudur.

SORU-3: COVID-19 salgınından etkilenmeyen bir işyerinde işverenin işçi çıkarması gerekirken fesih yasağı sebebiyle işçi çıkaramaması halinde, yasak sonuna kadar işverenin işçiyi ücretsiz izne çıkarması ve süre bitiminde iş sözleşmesini feshetmesi mümkün müdür?

CEVAP-3: İşverenin iş yerinde COVID-19’dan etkilenme gerçekleşmemişse, işçi ve işveren için zorlayıcı sebepler bulunmuyorsa, bu durumda işveren fesih yasağının dışında kalarak iş sözleşmesini feshedebilir. Fesih yasağı pandemi durumundan etkilenerek çalışmalarında düşüş meydana gelen ya da hiç çalışamayan işverenlerin işçilerini çıkarmasını önlemek ve pandemi bitiminde işçileriyle çalışmasına kaldığı yerden devam etmesini teşvik etme amaçlıdır. Bu bağlamda salgının etkilemedi bir iş yerinde salgın sebebiyle fesih yasağının uygulanması da beklenemez.

SORU-4: Alt işveren olarak hizmet veren işverenin üst işvereni farklı bir firmayla anlaşarak alt işverenin işçilerini o firmaya çalışmak üzere yönlendirmesini talep ediyor, alt işveren işçilerin çıkışını ve farklı firmaya girişini bildirdiğinde işçi çıkarma yasağına aykırılık sebebiyle her çalışanı için asgari ücret tutarında idari para cezası ödeyecek midir?

CEVAP-4: Her ne kadar işçilerin çıkışı yapılıp farklı firmaya girişleri gösterilse de, devir işlemi fesih değildir ve yapılan giriş – çıkış işlemleri yalnızca kayıt amaçlıdır. Çalışanların çıkışı işyeri devri koduyla yapılacağından idari para cezasına hükmolunmaz.

SORU-5: Emekli olduktan sonra çalışan işçiler kısa çalışmadan yararlanabilir mi?

CEVAP-5: Emekli olan ve çalışmaya devam eden işçiler kısa çalışma ödeneğinden yararlanamaz. Bu sebeple çalışmalarının karşılığı olarak Türk Borçlar Kanunu madde 409’a istinaden işveren bu işçilere hakkaniyete ve çalışmasına uygun bir ücret ödemelidir.

SORU-6: İşveren iş sözleşmesinde her yıl düzenli ücret artırımı yapacağını vaad etmişse, pandemi durumunda bu artırımı yapmak zorunda mıdır? İşyerinin çalışmaya devam etmesi bu durumu etkiler mi?

CEVAP-6: Her ne kadar işveren böyle bir vaatte bulunmuş olsa da mücbir sebep kapsamında ücret artırımından kaçınabilir. İşyerinin çalışmasına devam edip etmemesinin önemi yoktur. Fakat işveren mücbir sebebin yani pandeminin bitmesi ile işçilerin ücretlerine gereken artırımı yapmak zorundadır.

SORU-7:Sağlık çalışanı bir işçi, kendisini işyerinde eldiven çalmakla suçladıkları gerekçesiyle haklı sebeple işten ayrılmak isterse, Sağlık Bakanlığı’nın 3 ay boyunca sağlık çalışanlarının fesih hakkını kullanamayacağına ilişkin genelgesi öne sürüldüğünde bu işçinin durumu ne olacaktır?

CEVAP-7: Sağlık Bakanlığı’nın sağlık çalışanlarına yönelik işlerini devam ettirmeleri ve 3 ay süreyle iş sözleşmesini feshedemeyeceklerine yönelik genelgesi yalnızca zorlayıcı sebeplerle ilgilidir. İlaveten genel durumla alakalı da işveren ve işçilerin fesih yasakları zorlayıcı sebeplerle ilgili olup bunlar dışında haklı sebeplerin varlığı halinde fesih gerçekleştirilebilir. Bu bağlamda sağlık çalışanı işçi haklı sebep gerekçesiyle iş sözleşmesini feshedebilir.

SORU-8: 7. Soruya istinaden, fesih hakkını kullanan sağlık çalışanı işçi in feshi mahkeme tarafından geçersiz bulunursa işverene ödemesi gereken bir para cevası veya tazminat mevcut mudur?

CEVAP-8: İşçi açısından yasada bu durumda bir yaptırım öngörülmediğinden, işveren şartları mevcutsa ihbar tazminatı talep edebilir.

SORU-9: Kronik hastalığı bulunan ve 65 yaş üzerinde bulunan kişilerin sokağa çıkmaları yasak olduğundan isteseler de işyerine gidemeyeceklerinden ve ücretsiz izin ya da kısa çalışma uygulamasına işverenleri tarafından gidilmemişse, bu işçilerin durumu ne olacaktır?

CEVAP-9: İşçi açısından zorlayıcı sebep mevcuttur. Bu sebeple işverenin bu işçiler bakımından kısa çalışma başvurusuna gerek olmadan bu işçiler nakdi ücret desteği alabilirler.

SORU-10: Yaşlılık aylığı almaya hak kazanan ve salgından önce işçi olarak çalışanlar ücretsiz izin desteğinden yararlanamadıklarından, bu durum işçinin rızası olmadan ücretsiz izne çıkartılmalarına engel midir? Yaşlılık aylığı alan ve ücretsiz izne gönderilen işçilerin fesih hakkı var mıdır?

CEVAP-10: Bilindiği üzere herhangi bir emeklilik veya yaşlılık aylığı alınması halinde işçi ücretsiz izin döneminde ödenen nakdi ücret desteğinden yararlanamamaktadır. İşveren tarafından bu işçilere TBK madde 409 kapsamında hakkaniyete uygun bir ücret ödenmelidir. Ödememe hali zorlayıcı sebebe dayanmazsa, işçinin haklı sebeple fesih hakkı bulunmaktadır.

SORU-11: Ücretsiz izin hakkından sadece pandemiden etkilenen firmaların yararlanacağı düşünüldüğünde bir firma eğer pandemiden etkilenmemişse, eskisi gibi çalışıyorsa, sadece 1 çalışanını bu süreçte ücretsiz izne çıkarırsa ne olur? İşçi ücretsiz izne çıkarılmasını kabul etmeyeceğini beyan etmesine rağmen ücretsiz izne çıkarılırsa bu işveren feshi sayılır mı?

CEVAP-11: Ücretsiz izin desteğinden işçilerin yararlanması ve işverenin bu hakkını kullanması zorlayıcı sebeplerin varlığına bağlıdır. İşverenin çalışması pandemiden etkilenmemişse iş yeri normal şekilde çalışmasına devam ediyorsa yalnızca bir işçinin ücretsiz izne ayrılması işçinin rızasına bağlıdır. Rıza yok ise fesih sayılmalıdır.

SORU-12: Salgının bulaşma hızı ve işyerinde meydana gelebilecek hastalığın iş kazası sayılacağı dikkate alındığında, işverenin yükümlülüğünde olan iş sağlığı ve güvenliği kapsamında ücretsiz izne çıkarması kanuna uygun mudur?

CEVAP-12: Burada pandemi nedeni ile alınan bir tedbir olduğuna göre zorlayıcı neden söz konusu olduğundan, burada ücretsiz izin uygulaması yasal olacaktır. Ancak elbette önce kısa çalışma ödeneğine başvurmalıdır.

SORU-13: Ücretsiz izin sürecince olan bir işçinin başka bir işveren yanında çalışıyor olması sadakat yükümlülüğünü ihlal eder mi?

CEVAP-13: Çalışma anayasal bir haktır. Askıda iken iş görme edimi ve ücret gibi asli edimler yerine getirilmediğinden, işçi bu dönemde başka yerde çalışabilir. Bu sadakat yükümlülüğünün ihlali anlamına gelmez. Yeter ki rekabet yasağına aykırılık olmasın.

SORU-14: İşveren sokağa çıkma yasağı kapsamında çalışılmayan günler için işçiye ücret ödemez ise bu işçi için haklı neden midir?

CEVAP-14: İşçinin fesih yasağı sadece zorlayıcı nedende söz konusudur. Ücretin ödenmemesi işçiye 4857 sayılı İş Kanunu’nun 24/II.e maddesi uyarınca haklı fesih hakkı verecektir.

SORU-15: İşverenin telafi çalışması yaptırabilmesi için çalışılmayan dönem için işçiye tam ücret ödemiş olması mı gerekir? İşçiye önce tam ücret ödemiş birkaç ay sonra ekonomik sıkıntı nedeniyle kısa çalışma ödeneğine başvurmuş olan işveren salgın sona erdiğinde telafi çalışması yaptırabilir mi?

CEVAP-15: Telafi çalışması için işçiye çalışmadığı dönem için tam ücret ödemesi yapılmalıdır. Burada ancak tam ödenen süre ile orantılı bir dönem için telafi çalışması yaptırılabilir.

SORU-16: Kısa çalışma ödeneği ile maaşın %60 ı ödeneceğinden, bakiye aradaki ücretin işveren tarafından ödenmesi halini, hangi isim altında değerlendirilir?

CEVAP-16: Bu ücretin yasal dayanağı TBK. 409. Maddeye istinaden hakkaniyete uygun ücrettir.

SORU-17: Tutukluluk hâli devam eden işçi ihbar süresi dolmadan Covid-19 nedeniyle serbest bırakıldı ve bu nedenle işçinin feshi yapılamadı. Bu işçinin bir suçtan hüküm giymiş olması sebebiyle işveren kendisiyle çalışmak istemiyor. Ancak fesih yasağı var. Bu durumda üç aylık sürenin bitimi olan 17 Temmuz’a kadar ücretsiz izin verebilir mi? İşçinin yazılı rızası gerekir mi? Ücretsiz izin bitiminde fesih yapılabilir mi? 

CEVAP-17: Yasanın amacı gereği burada salgın, pandemi ve zorlayıcı sebeplerden bağımsız şekilde işverenin fesih açısından haklı bir sebebi bulunduğundan, fesih yasağı bulunmaz ve bu bağlamda ücretsiz izin kapsamına bu işçi alınamaz.