WeCreativez WhatsApp Support
Firuzan Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu
Merhaba, size nasıl yardımcı olabiliriz?

firuzan@firuzankokten.av.tr     0 232 484 66 91

NAKDİ ÜCRET DESTEĞİ/İŞVERENİN ÜCRETSİZ İZNE ÇIKARMA HAKKI , İŞ AKDİNİN FESHİ YASAĞI

Av.Gülizar YILDIRAN

Son günlerde gündemin ilk sıralarında olan korona virüs salgını (bilinen diğer adı ile COVID-19), tüm dünyayı olduğu gibi ülkemizi de olumsuz etkilemiştir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından “pandemi” ilan edilen bu salgın, etkilerini hukuk alanında da sürdürmekte olup olumsuz etkilerini azaltmak maksadıyla önlemler alınmaya devam etmektedir. Bu çerçevede amacı isminden de anlaşılan 7244 sayılı YENİ KORONAVİRÜS (COVID-19) SALGINININ EKONOMİK VE SOSYAL HAYATA ETKİLERİNİN AZALTILMASI HAKKINDA KANUN İLE BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN yayımlanmıştır. Bu kanun ile salgından en yoğun olarak etkilenen alan olan çalışma yaşamı için de düzenlemeler getirilmiştir. Bu düzenlemeler;

  • 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklenen Geçici Madde 24 ile getirilen nakdi ücret desteği
  • 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklenen Geçici Madde 25 ile getirilen kısa çalışma ödeneği ile ilgili düzenleme
  • 4857 sayılı İş Kanununa eklenen Geçici Madde 10 ile getirilen fesih yasağı

Bu çalışmanın konusunu, İşsizlik Sigortası Kanununa eklenen Geçici 24.Madde ile İş Kanununa eklenen Geçici  10.madde  oluşturacaktır.

  1. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklenen Geçici Madde 24 ile getirilen nakdi ücret desteğinden kimler yararlanabilir?

Nakdi ücret desteğinden sadece İş Kanununa tabi çalışanlar değil; yararlanma şartlarını sağlayan Basın İş Kanunu, Deniz İş Kanunu ve Türk Borçlar Kanununa tabi olarak çalışanlar da yararlanabilir. Örneğin; ev hizmetlerinde çalışanlar, gemiadamları, gazeteciler, tarım ve orman işlerinde çalışanlarda yararlanabilirler.

  • Nakdi ücret desteğinden yararlanma şartları nelerdir?

Kanun yürürlüğe girdiği tarihte çalışanlar bakımından; 17.04.2020 tarihinden itibaren işveren tarafından ücretsiz izne ayrılmış olan işçiler ile kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler nakdi ücret desteğinden yararlanacaktır.

İş akdi 15.03.2020 tarihinden sonra feshedilenler bakımından; İş sözleşmesiİşsizlik Sigortası Kanunu m. 51 kapsamında feshedilen (fesih şekli işsizlik ödeneğine hak kazanacak şekilde olanlar) ve işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almayan işçiler nakdi ücret desteğinden yararlanacaktır.

  • Nakdi ücret desteğinden yararlanmak için de belli bir prim ödeme gün sayısına ihtiyaç var mıdır?

Herhangi bir prim ödeme gün sayısına ihtiyaç yoktur. İşveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan tüm işçiler için nakdi ücret desteğine başvurulabilir.

  • Maddenin yürürlüğe girdiği tarih olan 17.04.2020 tarihinden önce ücretsiz izne ayrılanlar nakdi ücret desteğinden yararlanamayacak mıdır?

Her ne kadar madde metninde “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren” şeklinde bir ibare kullanılmış olsa da bu tarihten önce pandemi sebebiyle ücretsiz izne ayrılan işçiler de maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren nakdi ücret desteğinden yararlanabilecektir. Aksinin düşünülmesi kanunun amacına ters olacaktır.

  • İşyeri bazında nakdi ücret desteğinden yararlanacak işçi sayısında bir sınır var mıdır?

Bir sayı sınırı yoktur. İşveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan tüm işçiler için nakdi ücret desteğine başvurulabilir.

  • Nakdi ücret desteğine başvurmadan önce kısa çalışma ödeneğine başvurmak zorunlu mudur?

Kanun koyucu iki destekten de yararlanmayı önlemek açısından böyle bir şart getirmiştir. Nakit ücret desteğine başvurmak için önce kısa çalışma ödeneğine başvurma zorunluluğu yoktur. İşçinin kısa çalışma ödeneğinin şartlarını taşımaması halinde nakdi ücret desteğine başvurulabileceği gibi işveren tarafından hiç kısa çalışma ödeneği başvurusu yapılmadan da nakdi ücret desteğine başvurulabilir.

  • 15.03.2020 tarihinden sonra feshedilen iş sözleşmeleri bakımından nakdi ücret desteğinden yararlanmak için feshin işveren feshi olması zorunlu mudur?

15.03.2020 tarihinden sonra feshedilen iş sözleşmeleri bakımından nakdi ücret desteğinden yararlanmak için feshin işveren feshi olması zorunlu değildir. İş sözleşmesi, İşsizlik Sigortası Kanununa göre işsizlik sigortası ödeneğinden yararlanacak şekilde sona erdirilmiş olmalıdır. Yani işveren tarafından bildirimli fesihte, işçinin haklı feshinde, işverenin haksız feshinde, belirli süreli sözleşmelerin süresinin sona ermesinde,n15.03.2020-17.04.2020 tarihleri arasındaki işçinin ve işverenin zorlayıcı nedenlerle feshinde ücret nakit desteği koşulları oluşur.

            Öte yandan işçinin istifası, işverenin haklı nedenle feshi ve işçinin bildirimli feshinde ücret nakit desteği koşulları oluşmayacaktır.

  • Nakdi ücret desteği başvuruları nasıl yapılır?

Bu konuda kanunda bir düzenleme bulunmamakla birlikte Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından 4447 Sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun Geçici 24. Maddesi Kapsamında Yapılacak Nakdi Ücret Desteği Uygulamasına İlişkin Usul Ve Esaslar yayınlanmıştır. Buna göre;

            8.1- 17/4/2020 tarihi itibarıyla iş sözleşmesinin bulunduğu işveren tarafından ücretsiz izne ayrılan ve kısa çalışma ödeneğinden yararlanamayan işçiler için başvuru  “https://uyg.sgk.gov.tr/IsverenSistemi” internet adresinden ücretsiz iznin verildiği ayı takip eden ayın 3’üne kadar işverenlerce yapılacaktır.

            8.2- 15/3/2020 tarihinden sonra 4447 sayılı Kanunun 51 inci maddesi kapsamında iş sözleşmesi feshedilen ve aynı Kanunun diğer hükümlerine göre işsizlik ödeneğinden yararlanamayan işçiler ile herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almayan işçiler için başvuru ise işsizlik ödeneği başvurusu yapıp yapmamasına bağlı olarak değişiklik gösterecektir. Buna göre;

            8.2.1- 15/03/2020 tarihinden sonra iş sözleşmesi feshedilen ancak işsizlik ödeneği başvurusuna rağmen bu ödeneğe hak kazanamayan işsizlerin nakdi ücret desteği için ayrıca başvuru yapmalarına gerek bulunmamaktadır.

8 .2.2- 15/03/2020 tarihinden sonra 4447 sayılı Kanunun 51 inci maddesi kapsamında iş sözleşmesi feshedilen ancak işsizlik ödeneği başvurusunda bulunmayan işsizler nakdi ücret desteği için, “https://esube.iskur.gov.tr/” internet adresinden veya e-Devletten işsizlik ödeneği başvurusunda bulunmalıdır.

  • Nakdi ücret desteğinin miktarı nedir?

Nakdi ücret desteğini hak eden her bir kişi için yapılacak ödeme miktarı günlük 39,24 Türk Lirasıdır. Bu tutardan damga vergisi haricinde herhangi bir kesinti yapılmayacaktır. İşçinin ay içerisinde ödemeye hak kazandığı gün sayısının belirtilen tutar ile çarpımı sonucu elde edilen miktar aylık olarak ödenir. Nakdi ücret desteği, bir ay içerisinde en çok 30 günlük ücret tutarında yapılabilir.

  1. Nakit ücret desteğinden yararlandırılan işçi çalıştırılmaya devam edebilir mi?

Ücretsiz izne ayrılarak nakdi ücret desteğinden yararlanan işçi fiilen çalıştırılamaz. Çalıştırıldığının tespiti halinde işverene, bu şekilde çalıştırılan her işçi ve çalıştırıldığı her ay için ayrı ayrı olmak üzere aylık brüt asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır ve ödenen nakdi ücret desteği ödeme tarihinden itibaren işleyecek kanuni faizi ile birlikte işverenden tahsil edilir.

  1. İşçi ücretsiz izne ayrılığı dönemde başka yerde çalışabilir mi?

Nakdi ücret desteğinden yararlanılan dönemde, aynı veya başka bir işyerinde işe başlanması halinde nakdi ücret desteği kesilir.

  1.  İşçi kısa çalışma ödeneğinin koşullarını sağlamasına rağmen işveren tarafından başvuru yapılmaması sebebiyle nakdi ücret desteğinden yararlandırılırsa aradaki ücret farkı işverenden talep edilebilir mi, işverenin bu yola işçileri mecbur etmesi işçiler için haklı fesih sebebi teşkil eder mi?

Nakdi ücret desteği başvurusu kısa çalışmanın olumsuz sonuçlanmasına bağlanmadığından normal şartlar altında işçi bu sebeple iş akdini haklı sebeple feshedemeyecek ve aradaki ücret farkını işverenden talep edemeyecektir.

Fakat işveren objektif bir kriter olmadan işçiler arasında ayrım yaparak bazıları için kısa çalışma ödeneğine bazıları için de nakdi ücret desteğine başvurursa bu eşit davranma borcuna aykırı davranıştan dolayı işçi iş akdini feshedebileceği gibi maddi fark haklarını talep edebilecektir.

  1. 4857 sayılı İş Kanununa eklenen Geçici Madde 10 ile getirilen fesih yasağının süresi ne kadardır, yasak işçi ve işveren tarafından yapılan tüm fesihleri kapsıyor mu?

Fesih yasağı 17.04.2020 tarihinden itibaren 3 ay süre ile getirilmiştir. Cumhurbaşkanı gerek görürse bu süreyi 6 aya kadar uzatabilir.

Fesih yasağı ile işverenler tarafından yapılan fesihlere büyük ölçüde kısıtlama getirilirken işçinin yalnızca ücretsiz izne ayrılması sebebiyle haklı fesih hakkını 3 aylık süre ile kullanamayacağı düzenlenmiştir. İşçinin diğer bütün fesih hakları ayaktadır.

İşverenler ise bu süre içerisinde iş akitlerini ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzeri sebepler dışında feshedemeyecektir.

  1. Erteleme süresi içerisinde işveren tarafından bildirimli fesih yapılabilir mi?

Erteleme süresi içerisinde bildirimli fesih yapılması halinde bildirim süresi erteleme süresinin bitiminde işlemeye başlar. İşçi işe iade talepli başvurularını bu süre sonunda yapabilir.

  1. Fesih yasağından önce yapılan fesih bildirimlerin akıbeti ne olacaktır?

Fesih iradesi fesih yasağından önce açıklandığından bildirim süresinin bitimi erteleme süresi içerisine denk gelse de fesih yasağı kapsamında kalmayacaktır. Fakat önel süresi içerisinde işveren işçisini ücretsiz izine çıkarırsa önel süresi ile askı süresi iç içe geçemeyeceğinden önel süresi duracak askı süresinin bitiminden itibaren işlemeye başlayacaktır.

  1. İşçi ücretsiz izni kabul etmeyerek fesih yasağı olsa da iş akdini feshederse ne olur?

İşçi tarafından yapılan fesih haklı neden teşkil etmeyeceğinden işçi kıdem tazminatından mahrum kalacaktır.

  1.   Fesih yasağı süresince ikale mümkün müdür?

İkale, bir fesih şekli olmayıp tarafların anlaşarak iş akdini sona erdirmesi olduğundan fesih yasağı süresince ikale mümkündür.