WeCreativez WhatsApp Support
Firuzan Hukuk ve Arabuluculuk Bürosu
Merhaba, size nasıl yardımcı olabiliriz?

firuzan@firuzankokten.av.tr     0 232 484 66 91

YURTDIŞI BORÇLANMASI VE MAAŞ BAĞLATILMASI KONUSUNDA MERAK EDİLENLER

YURT DIŞI ÇALIŞMASI VE BORÇLANMAYLA TÜRKİYE’DEN AYLIK BAĞLATILMASI

MERAK EDİLENLER

(ÖNEMLİ) SORU 1

YURT DIŞI BORÇLANMASININ KALDIRILACAĞI SÖYLENMEKTEDİR. DOĞRU MUDUR ?

ÖNEMLİ CEVAP 1 –TBMM’de iktidar milletvekillerince verilen bir Kanun teklifinde 3201 sayılı Kanunda değişiklik yapılması talebinde bulunulmuş; günlük borçlanma miktarının % 32 yerine % 45 oranına göre belirlenmesi ve borçlanılan sürenin Türkiye’deki son sigortalılık statüsüne bağlı kalınmadan 4/b (Bağ-Kur)  statüsünde kabul edilmesi önerilmiştir.

Teklifin yasalaşması halinde borçlanma miktarında önemli bir artış olacağı gibi, aylık bağlama koşulları da zorlaşacaktır. Bu nedenle, adı geçenin teklif yasalaşmadan önce borçlanma başvurasında bulunmasında yarar görülmektedir.       

SORU 2

YURT DIŞINDA ÇALIŞAN VEYA BULUNAN TÜRK VATANDAŞLARININ BU ÇALIŞMALARI TÜRKİYE AÇISINDAN NASIL DEĞERLENDİRİLMEKTEDİR ?

CEVAP 2- Yurt dışındaki çalışmaların, Türkiye’deki sosyal güvenlik açısından değerlendirilmesi;  ülkelerle sözleşme olup olmadığına, bu çalışmalar öncesinde veya sonrasında Türkiye’de çalışma olup olmadığına ve de yurt dışı ve Türkiye’deki çalışma statülerine bağlı olarak değişiklik arz etmektedir. Buna göre;

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olan ülkelerde çalışmış olanlar için Türkiye’de de sonrasında çalışma olması halinde yurt dışındaki çalışma başlangıcının, Türkiye’deki emeklilik açısından başlangıç sayılması ve hizmetlerin birleştirilmesi.

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olan ülkelerde çalışmış olanlar için Türkiye’de de çalışma olması halinde hizmetlerin birleştirilmesi suretiyle emeklilik şartların belirlenmesinde yurt dışındaki bu çalışmaların dikkate alınması ve  kısmi aylık (sadece Türkiye’de geçen çalışmalar dikkate alınarak, daha doğrusu, Türkiye’deki çalışma süresinin yurt dışındaki çalışmalar ile Türkiye’deki çalışmaların toplamı sonucu hesaplanan aylığın; Türkiye’deki çalışma süresinin, yurt dışındaki çalışmalar ile Türkiye’deki çalışmaların toplamına oranlanması) bağlanması ve borçlanma yapılması halinde aylığın tama çıkarılması,

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olan veya olmayan ülkelerde çalışmış olanlar veya çalışmayan ev kadınları için Türkiye’de de daha sonra çalışma olması halinde, önceki yurt dışındaki sürelerin borçlanılması halinde, borçlanma süresinin Türkiye’deki çalışma başlangıcından geriye götürülerek yurt dışındaki çalışma başlangıcının tespit edilmesi ve bu başlangıca göre emeklilik şartlarının belirlenerek, birleştirilmiş çalışmalarla tam aylık bağlanması,

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olan veya olmayan ülkelerde çalışmış olanlar veya çalışmayan ev kadınları için önce Türkiye’de, daha sonra da yurt dışında çalışma olması halinde, önceki yurt dışındaki sürelerin borçlanılması halinde, emeklilik açısından Türkiye’deki çalışmanın başlangıç sayılarak, bu başlangıca göre emeklilik şartlarının belirlenmesi ve birleştirilmiş çalışmalarla tam aylık bağlanması,

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olan veya olmayan ülkelerde çalışmış olanlar veya çalışmayan ev kadınları için öncesinde ve sonrasında Türkiye’de çalışma olmaması halinde, yurt dışındaki sürelerin borçlanılması halinde, borçlanma süresinin, borçlanma miktarının tamamının ödenmesi tarihinden geriye götürülerek yurt dışında ilk sigortalılık başlangıcının tespit edilmesi, bu başlangıca göre emeklilik şartlarının belirlenmesi,

Ülkemizin sosyal güvenlik sözleşmesi imzaladığı ülkelerden bazılarında (F.Almanya, Hollanda, Belçika, Avusturya, Fransa, K.K.T.C., Makedonya, Azerbaycan, Romanya, Çek Cum., Bosna – Hersek, Arnavutluk, Lüksemburg ve Hırvatistan) çalışanlarla ilgili olarak; “ Yıllık izin için Türkiye’de bulunan gurbetçilerimiz ile bunların aile fertlerine”,Yurtdışında bulunduğu ülkede rahatsızlanan ancak tedavisine ülkemizde devam eden gurbetçilerimiz ve aile fertleri”,Yurtdışında iş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan ve ülkemize gönderilenlere”, Kadın işçiler ile işçilerin eşlerinden Türkiye’de doğum yapanlar”, “Yurtdışında emekli olmuş olanlardan ülkemizde bulunduğu sırada hastalananlar”, “Yurt dışında çalışanların Türkiye’de kalmış olan aile fertleriyle hamile eşlerine”, “Yurtdışından emekli (malulen emekliler dahil) olup Türkiye’ye yerleşmiş olanlar ile bunların aile fertlerine”, “İş kazası veya meslek hastalığı sebebiyle sürekli iş göremezlik geliri bağlanmış olanlardan Türkiye’de ikamet edenlere”, “Vefat edenlerin anne veya babalarından dolayı yurtdışından dul ve yetim aylığı almakta olanlara”, “Türkiye’ye geçici görevle gönderilen (yabancılar dahil) kişilere”, ikili sözleşmeler gereği sağlık yardım ve ödemeleri Türkiye’de de yapılması…

SORU 3

HANGİ ÜLKELER İLE SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ İMZALANMIŞTIR VE BU SÖZLEŞMELER HANGİ SİGORTA KOLLARINI KAPSAMAKTADIR ?

CEVAP 3- Ülkemizin taraf olduğu sosyal güvenlik sözleşmeleri, yürürlük tarih sırasına ve kapsamına göre aşağıdaki tabloda belirtilmiştir:

SIRA NO

ÜLKE ADI

İMZA TARİHİ

YÜRÜRLÜK TARİHİ

KAPSAMI

UZUN VADE

KISA VADE

1

İNGİLTERE

9/9/1959

1/6/1961

X

2

ALMANYA

3/4/1964

1/11/1965

X

X

3

HOLLANDA

5/4/1966

1/2/1968

X

X

4

BELÇİKA

4/7/1966

1/5/1968

X

X

5

AVUSTURYA

12/10/1966

1/10/1969

X

X

6

İSVİÇRE

1/5/1969

1/1/1972

X

7

FRANSA

20/1/1972

1/8/1973

X

X

8

DANİMARKA

11/1/1976

1/2/1978

X

9

İSVAÇ

30/6/1978

1/5/1981

X

10

NORVEÇ

20/7/1978

1/6/1981

X

11

LİBYA

13/9/1984

1/9/1995

X

12

K.K.T.C.

9/3/1987

1/12/1988

X

X

13

MAKEDONYA

6/7/1998

1/7/2000

X

X

14

AZERBAYCAN

1/7/1998

9/8/2001

X

X

15

ROMANYA

6/7/1999

1/3/2003

X

X

16

GÜRCİSTAN

11/12/1998

20/11/2003

X

17

BOSNA-HERSEK

27/5/2003

1/9/2004

X

X

18

KANADA

19/6/1998

1/1/2005

X

19

KEBEK

15/10/1998

1/1/2005

X

20

ÇEK CUM.

28/6/2001

1/1/2005

X

X

21

ARNAVUTLUK

15/7/1998

1/2/2005

X

X

22

LÜKSEMBURG

8/12/2004

1/6/2006

X

X

23

HIRVATİSTAN

2011

2011

X

X

SORU 4

SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ YAPILMIŞ BİR ÜLKEDE İLK İŞE BAŞLAMA TARİHİ SÖZLEŞME KAPSAMINDA TÜRKİYE’DE İLK İŞE GİRİŞ TARİHİ OLARAK KABUL EDİLMEKTE MİDİR ?

CEVAP 4Borçlanma durumunda, ikili sosyal güvenlik sözleşmesi olup olmadığına, Türkiye’de sigortalılık olup olmadığına ve Türkiye’deki sigortalılığın başlangıcının borçlanma başlangıç tarihinden önce veya sonra olmasına göre değişiklik arz etmektedir.

Buna göre, öncelikle ikili sosyal güvenlik sözleşmesi olan ülkelerdeki çalışmanın borçlanılmasında, daha öncesinde Türkiye’de çalışması bulunmayanların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarihin, ilk işe giriş tarihi olarak daha öncesinde dikkate alınmamakla birlikte, 6552 sayılı Kanun’la 3201 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikle, ikili sosyal güvenlik sözleşmesinde açık hüküm bulunması halinde Türkiye’de çalışma olmasa da diğer ülkedeki çalışmanın sigortalılık başlangıcı olarak esas alınması öngörülmüş ve bu husus SGK’nın 29/9/2014 tarihli ve 2014/27 sayılı Genelgesi’yle açıklanmıştır.

Bu çerçevede, sigortalılık başlangıcının esas alınacağı ülkeler ile alınmayacak ülkeler aşağıdaki tablolarda gösterilmiştir.

Sigortalılık Başlangıcı Esas Alınan Sözleşmeli Ülkeler

ALMANYA

ARNAVUTLUK

AVUSTURYA

AZERBAYCAN

BELÇİKA

BOSNA-HERSEK

ÇEK CUMHURİYETİ

FRANSA

GÜRCİSTAN

HIRVATİSTAN

HOLLANDA

İSVİÇRE

KANADA

KEBEK

KKTC

LÜKSEMBURG

MAKEDONYA

SLOVAKYA

SIRBİSTAN

Sigortalılık Başlangıcı Esas Alınmayan Sözleşmeli ve Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi İmzalanan Ülkeler

DANİMARKA

İNGİLTERE

İSPANYA

İTALYA

İSVEÇ

LİBYA

NORVEÇ

PORTEKİZ

ROMANYA

SIRBİSTAN

Dolayısıyla, ikili sosyal güvenlik sözleşmesi olduğu halde diğer ülkedeki sigortalılık başlangıcı esas alınmayanlarla ikili sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerdeki çalışmaların borçlanılması durumunda aşağıda belirtilen esaslara göre işlem yapılmaktadır:

Türkiye’deki sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmektedir.

Türkiye’de çalışması bulunmayanların sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçların tamamen ödendiği tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilmektedir.

Türkiye’de, borçlanma süresinden daha önce çalışma varsa bu durumda sigortalılık başlangıcında herhangi bir değişiklik olmamaktadır.

SORU 5

SÖZLEŞMELİ ÜLKELERDEKİ ÇALIŞMALAR İÇİN HİZMETLERİN BİRLEŞTİRİLMESİ VE KISMİ AYLIKTA HANGİ STATÜYE GÖRE AYLIK BAĞLANMAKTADIR ?

CEVAP 5Bu konuda yurt dışındaki çalışma ve çalışma statüsü dikkate alınmadan emeklilik şartları belirlenmektedir. Yani yurt dışında geçen çalışma  ister önce ister sonra olsun, 1/10/2008 tarihinden önceki sigorta başlangıçları için emeklilik tarihinden önceki son 7 yılda en fazla çalışma statüsü, 1/10/2008 tarihinden sonra sigortalılık başlangıcı varsa tüm çalışmalar dikkate alınarak en fazla hangi statüye daha fazla prim ödenmişse o statü üzerinden emeklilik şartları belirlenmekte ve aylık bağlanmaktadır.

Örneğin, bir kişinin Türkiye’de 1995 ila 2008 yılları arasında 4/a (eski SSK’lı) kapsamında çalıştığını, daha sonra da 2009-2013 yılları arasında da sözleşmeli ülkede kendi nam ve hesabına faaliyet göstermesi halinde, emeklilik statüsünün belirlenmesinde yurt dışı çalışmaları ve statüsü dikkate alınmadan Türkiye’de çalışmaları dikkate alınarak, daha doğrusu son 7 yılda en fazla çalışma 4/a (eski SSK’lı) olduğundan emeklilik statüsü 4/a olarak belirlenecektir.

Buradaki temel mantık, kısmi aylık bağlanırken de yurt dışı çalışmalarının dikkate alınmadan aylık hesabının yapılmasına dayanmaktadır.

SORU 6

YURT DIŞINDAKİ HANGİ ÇALIŞMALAR VE DURUMLAR BORÇLANILABİMEKTEDİR ?

CEVAP 6- Borçlanma kapsamındaki süreler;

           Yurtdışında geçen sigortalılık süreleri,

           Bu süreler arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri,

           Ev kadını olarak geçen süreler,

           olarak belirlenmiştir.

Bu sürelerin tamamı borçlanılabileceği Türkiye’de aylık bağlanmasına yetecek ve talep edilen süre kadar, yani kısmi borçlanma yapılması da mümkündür. Yalnız kısmi borçlanma yapılması durumunda bunun mutlaka talepte belirtilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

SORU 7

YURT DIŞINDAKİ HANGİ SÜRELERİN BORÇLANILMASINA İMKAN BULUNMAMAKTADIR ?

CEVAP 7-

Yurtdışında 18 yaşın doldurulmasından önce,

Türk vatandaşlığının kazanılmasından önce veya Türk vatandaşlığının kaybedilmesinden sonra,

geçen sigortalılık, işsizlik ve ev kadını olarak geçen sürelerinin borçlanılmasına imkan bulunmamaktadır.

SORU 8

BORÇLANMA İÇİN HANGİ ŞARTLAR ARANMAKTADIR ?

CEVAP 8Yurtdışı sürelerinin borçlanmasında bulunulabilmesi için yurda kesin dönüş şartı söz konusu olmadan;

Borçlanma sürelerinde ve borçlanma talep tarihinde Türk vatandaşı veya çifte vatandaş olmak,

Borçlanma kapsamındaki yurtdışı sürelerini belgelendirmek,

Yurt içinde SGK birimleri, yurt dışında ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Müşavirliği ya da Ataşeliklerinden temin edilebilen ya da  SGK “www.sgk.gov.tr” internet adresinde bulunan “Yurtdışı/ Form ve Dilekçeler” bölümünden indirilebilen “Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi”nin usulüne göre doldurulup imzalandıktan sonra doğrudan ya da posta yolu SGK’nın ilgili birimine  verilmesiyle yazılı talepte bulunmak,

şartları aranmaktadır.

SORU 9

BORÇLANMA İÇİN HANGİ BELGELER İSTENMEKTEDİR ?

CEVAP 9-

a) Sözleşmeli ülkeler için

Yurt dışı ülke sigorta merciinden alınacak hizmet cetveli veya sigorta kartı,

Sigortalıların çalıştıkları iş yerlerinin resmi kuruluşlara ait olması veya resmi kuruluşlarca yada kamu kurumu olarak kabul edilen kuruluşlarca ayrıca tasdike gerek olmaksızın düzenlenmesi halinde, belgelerin ayrıca tasdikine gerek kalmaksızın; çalışılan ülkede işyerinin ait olduğu belediyelerce düzenlenmiş hizmet belgeleri, vergi dairelerince çalışılan sürelere ilişkin düzenlenmiş belgeler, iş bulma kurumlarınca işsizlikte geçen sürelere ilişkin verilen belgeler, ilgili meslek kuruluşları veya birliklerince veya diğer resmi kuruluşlarca verilen hizmet belgeleri,

Yurtdışında kendi adına ve hesabına çalışanların bağlı oldukları vergi dairesi, ilgili meslek kuruluşu veya birliklerince verilen hizmet belgesi,

Bulunulan ülkelerdeki Türk konsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikler gibi temsilciliklerden alınacak ve yurtdışı borçlanma için kullanılacağı belirtilen hizmet belgelerinden,

b) Sözleşmesiz ülkeler için

Bulunulan ülkelerdeki Türk konsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikler gibi temsilciliklerden alınacak ve yurtdışı borçlanma için kullanılacağı belirtilen hizmet belgesi,

Yurtdışında çalıştıkları iş yerlerinden alacakları hizmet sürelerini gösterir bonservisleri ile birlikte pasaportlarında bulunan çalışma izinlerinin tercümeleri,

Gemi adamları, çalıştıkları geminin bayrağını taşıdıkları ülkelerde bulunan Türk konsoloslukları, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlikleri veya ataşelikler gibi temsilciliklerinden alacakları ve yurtdışı borçlanma için kullanılacağı belirtilen hizmet belgelerini veya iş yerlerinden alacakları sigortalılık sürelerini gösterir bonservisleri ile gemilerde çalıştıklarını gösterir belgelerde kayıtlı bulunan çalışma izinlerinin tercümeleri ya da pasaportlarında çalışma süreleri ile örtüşen giriş-çıkış tarihlerini gösterir sayfaların örneklerinden,

c) Ev kadını olarak geçen süreler için

Ev kadınlarının yurtdışında oturduklarına dair alacakları ikamet belgesi,

Türkiye’de yeminli tercüme bürolarınca veya yurtdışında bulunan Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılmış ve ilgili temsilcilikçe onaylanmış tercümesi,

Çalışma ve sosyal güvenlik müşavirlik veya ataşeliğinin bulunduğu Türk temsilciliklerince ikamet belgesine istinaden düzenlenecek belge,

Yukarıdaki belirtilen ikamet belgesi temin edilemiyorsa yurtdışına çıkış ve yurda giriş tarihlerinin, fotoğraf ve künye bilgilerinin bulunduğu pasaport sayfalarının fotokopisi ya da emniyet müdürlüklerinden alacakları yurda giriş-çıkış çizelgesinden,

duruma uygun bir belgeyle belgelenmesi gerekmektedir.

SORU 10

BORÇLANMANIN STATÜSÜ NASIL BELİRLENMEKTE VE STATÜYE GÖRE BORÇLANMA İÇİN NERELERE BAŞVURULMALIDIR ?

CEVAP 10- Borçlanma statüsünün belirlenmesinde genel kural, Türkiye’de en son çalışma statüsü dikkate alınmaktadır.

Buna göre;

Türkiye’de çalışma varsa ve en son çalışma 4/a (eski SSK)  kapsamında ise borçlanma statüsü 4/a (eski SSK) sayılmakta ve başvurunun ikametgahın bulunduğu sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğüne,

Türkiye’de çalışma varsa ve en son çalışma 4/b (eski Bağ-Kur) kapsamında ise borçlanma 4/b (eski Bağ-Kur) sayılmakta ve başvurunun ikametgahın bulunduğu sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğüne,

Türkiye’de çalışma varsa ve en son çalışma 4/c (eski Emekli Sandığı) kapsamında ise borçlanma statüsü 4/c (eski Emekli Sandığı) sayılmakta ve başvurunun “SGK Emeklilik Hizmetleri  Genel Müdürlüğü Kamu Görevlileri Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığı Mithatpaşa Cad. No: 7 Sıhhiye/ANKARA” adresine,

Türkiye’de çalışma varsa ve en son çalışma banka/borsa/oda/sigorta sandığı kapsamında ise borçlanma statüsü 4/a (eski SSK) sayılmakta ve başvurunun ilgili sandığa,

Türkiye’de çalışma yoksa borçlanma statüsü 4/b (eski Bağ-Kur)  sayılmakta ve başvuru ikametgahın bulunduğu sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğüne,

Ev kadınlığında geçen süreler için Türkiye’de çalışma yoksa borçlanma statü 4/b (eski Bağ-Kur) sayılmakta, Türkiye’de çalışma varsa en son bulunulan statüye göre belirlenmekte ve de başvurunun ikametgahın bulunduğu sosyal güvenlik il/merkez müdürlüğüne,

yapılması gerekmektedir.

SORU 11

BORÇLANMA  MİKTARI NASIL BELİRLENMEKTE VE BORÇLANMA MİKTARLARI HANGİ SÜRELERDE ÖDENMEK ZORUNDADIR ?

CEVAP 11-8/5/2008 tarihinden sonra borçlanma miktarı borçlanma başvuru tarihindeki 5510 sayılı Kanuna göre belirlenen prime esas asgari ve azamî günlük kazanç (16 yaşından büyükler için belirlenen asgari ücret ile asgari ücretin 7,5 katı) arasında seçilecek günlük kazancın % 32’si olarak belirlenmektedir. Buna göre, 4/a (eski SSK) ve 4/b (eski Bağ-Kur) ile 2008 yılı Ekim ayından itibaren ilk defa 4/c (eski Emekli Sandığı) kapsamında olanların bu sınırlar arasında belirlen miktarın % 32’si alınarak borçlanma yapılacak gün sayısıyla çarpılarak ödenmesi gereken borçlanma miktarı bulunmaktadır.

8/5/2008 tarihinden önce borçlanma için süre şartı aranmamakta iken, bu tarihten sonra borçlanma başvurularında tahakkuk ettirilen prim borcunun tebliğ edildiği tarihten itibaren 3 ay içinde ödenmesi gerekmektedir. Borcun, yukarıda belirtilen tebliğ tarihinden itibaren 3 ay içinde ödenmemesi halinde, borçlanma işlemi geçersiz sayılmakta ve 3 aylık süre içerisinde borcun bir kısmının ödenmesi halinde, ödenen miktara isabet eden süre sadece geçerli sayılmaktadır.

SORU 12

YURTDIŞINDA GEÇEN SÜRELERİNİN TAMAMINI BORÇLANMAK ZORUNLULUĞU VAR MIDIR ?

CEVAP 12-Yurtdışında geçen sürelerden tamamının borçlanılmasında bir zorunluluk bulunmamaktadır.

Başvuru sahipleri, bu sürelerin tamamını borçlanma isteğinde bulunabilecekleri gibi, bir kısmını ya da aylık bağlamaya yetecek bölümünü borçlanma talebinde de bulunabilmekte ve bu konudaki tercihin, başvuru sırasında yazılı olarak belirtilmesi gerekmektedir.

Ayrıca, kısmi borçlanmalarda borçlanılmayan süreler, yeni bir başvuru ile borçlanılabileceği gibi, borçlanma başvuru tarihinden sonra yurtdışında geçen süreleri bulunanların da, bu süreleri borçlanma hakları bulunmaktadır.

SORU 13

BORÇLANMADAN VAZGEÇMEK MÜMKÜN MÜDÜR ?

CEVAP 13- Tahakkuk ettirilen borcun tamamını veya bir kısmını ödeyenlerden borçlanmalarının iptal edilmesi için başvuruda bulunanların ödedikleri borçlanma tutarının tamamı faiz uygulanmaksızın Türk Lirası olarak iade edilmektedir. 

Borçlandıkları hizmetleri ile malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamayan sigortalılar ile ölüm aylığı bağlanamayan hak sahiplerine başvuruları halinde ödenen borçlanma tutarının tamamı faiz uygulanmaksızın Türk Lirası olarak iade edilmektedir.

Ancak, borçlandıkları hizmetler dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların borçlanma talebinden vazgeçmeleri mümkün olmayıp, bunların ödedikleri borçlanma tutarı iade edilmemektedir.

SORU 14

BORÇLANMA DURUMUNDA SİGORTALILIK BAŞLANGICI NASIL TESPİT EDİLMEKTEDİR ?

CEVAP 14- Borçlanma durumunda Türkiye’de sigortalılık olup olmadığına ve Türkiye’deki sigortalılığın başlangıcının borçlanma başlangıç tarihinden önce veya sonra olmasına göre değişiklik arz etmektedir.

Buna göre;

Türkiye’deki sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmektedir.

Türkiye’de çalışması bulunmayanların sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçların tamamen ödendiği tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülmek suretiyle tespit edilmektedir.

Türkiye’de, borçlanma süresinden daha önce çalışma varsa bu durumda sigortalılık başlangıcında herhangi bir değişiklik olmamaktadır.

Bu konuda tartışma konusu yapılan ve bir çoğu da yargıya intikal eden husus, sözleşmesi ülkelerde çalışanların Türkiye’de çalışması bulunmayanların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarihin, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınıp alınmamasıdır.

SORU 15

BORÇLANMAYLA AYLIK BAĞLANMASI İÇİN HANGİ ŞARTLARI ARANMAKTADIR ?

CEVAP 15- Borçlanmayla malullük, yaşlılık veya emekli aylığı bağlanabilmesi için Türk vatandaşı olma şartı aranmaksızın;

Yurt dışındaki çalışma süresi, ikamete dayalı sosyal sigorta veya sosyal yardım ödeneğinin sona ermesiyle Türkiye’ye dönüş yapılmış olması,

Aylık için borçlanma miktarının tamamen ödenmesi,

Sosyal güvenlik mevzuatı hükümlerine göre aylığa hak kazanılmış olması,

Yazılı başvuruda bulunulması,

şartları aranmaktadır.

Burada, yukarıda şartlar sayılırken özellikle “kesin dönüş” yerine “dönüş”  ibaresi kullanılmıştır. Dolayısıyla, burada “dönüş” ibaresi, aylık tahsis talebinde bulunanların yurtdışındaki çalışmalarının sona ermesini, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almamaları durumunu ifade etmektedir. Yani, mutlak olarak yurda giriş yaptıktan sonra bir daha yurtdışına çıkmama durumu kastedilmemektedir.

SORU 16

BORÇLANMAYLA AYLIK BAĞLANMASI İÇİN HANGİ BELGELER ARANMAKTADIR ?

CEVAP 16- Borçlanma yoluyla aylık bağlanması için;

Malullük, yaşlılık ve emekli aylığı bağlanabilmesi için “Tahsis Talep, Beyan ve Taahhüt Belgesi”yle birlikte “3201 sayılı Kanuna Göre Aylık Talebinde Bulunanlara Mahsus Beyan ve Taahhüt Belgesi” ve yurtdışında çalıştığı işyerinden ayrıldığını, varsa ikamete dayalı bir sosyal sigorta yada sosyal yardım ödeneğinin sona erdiğini gösterir belgenin,

Ölüm aylığı bağlanabilmesi için “Tahsis Talep, Beyan ve Taahhüt Belgesi” ile birlikte aylık bağlanacak olan hak sahibinin durumuna uygun olan belgelerin (öğrenci belgesi, kazanç belgesi, sağlık kurulu raporu ),

ibraz edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

Beyan taahhüt belgeleri SGK’nın ilgili birimlerinden bizzat temin edilebileceği gibi SGK’nın “www.sgk.gov.tr” internet adresinden alınabilmektedir.

Başvuru için bizzat başvuru şartı aranmamakta ve belgeler posta veya kargoyla da gönderilebilmektedir.

SORU 17

YURT DIŞI ÇALIŞMALARINDAN DOLAYI BAĞLANAN AYLIKLAR NE ZAMAN KESİLMEKTEDİR ?

CEVAP 17- Yurt dışı çalışmalarıyla bağlanan aylıklar; Türkiye’de veya ülkeyle sözleşme imzalanmış olup olmadığına bakılmaksızın herhangi bir ülkede çalışmaya, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği almaya başladıkları tarihten itibaren kesilmektedir.

SORU 18

YURTDIŞINDA ÇALIŞMIŞ OLAN BİR SİGORTALI ÜLKEMİZ MEVZUATINA GÖRE ASKERLİK BORÇLANMASI YAPABİLİR Mİ ?

CEVAP 18- Yurtdışında çalışmış olan bir sigortalı veya hak sahipleri SGK’da kısmi aylık veya tam aylık talebinde bulunduğunda, borçlandığı takdirde aylık bağlanmasına yetecek kadar yurtdışı çalışması varsa askerlik borçlanması yapamamaktadırlar.

  Ancak, yurtdışı çalışmalarının tamamı borçlanıldığı takdirde bile aylık bağlanmasına yetecek gün sayısına ulaşılamadığında askerlik borçlanması yapılabilmektedir.   

SORU 19

ALMANYA’DA GEÇEN ÇOCUK YETİŞTİRME SÜRELERİ 3201 SAYILI KANUNA GÖRE  BORÇLANILABİLİR Mİ ?

CEVAP 19- Çocuk yetiştirme süreleri Alman mevzuatında sigortalılık süresi olarak değerlendirildiğinden belgelenmek koşuluyla 3201 sayılı Kanuna göre borçlanılabilmektedir.

SORU 20

HANGİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİNDE MALULLÜK AYLIĞI TEK TARAFLI UYGULANMAKTADIR ?

CEVAP 20- Ülkemiz ile imzalanan Hollanda, İsviçre, Fransa ve Danimarka sosyal güvenlik sözleşmelerine göre malullük aylığı, malullükle sonuçlanan iş göremezlik halinin meydana geldiği tarihte tabi olunan mevzuata göre bağlanmaktadır.

SORU 21

KISA VADELİ SİGORTA KOLLARININ UYGULANDIĞI SÖZLEŞMELİ ÜLKELERDE ÇALIŞAN SİGORTALILARIN TÜRKİYE’DEKİ AİLE BİREYLERİNİN SAĞLIK YARDIMLARINDAN ÜCRETSİZ YARARLANMALARINI SAĞLAMAK İÇİN NE YAPILMALIDIR ?

CEVAP 21- Sigortalı veya aile bireylerinin sözleşmeye göre sağlık yardımı talebi ile ilgili olarak işlem başlatılması için, sosyal güvenlik il müdürlüklerine/sosyal güvenlik merkezlerine başvurmaları veya sigortalıların doğrudan çalışmış oldukları ülkelerdeki Hastalık Kasasına müracaat etmeleri gerekmektedir.

SORU 22

SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ KAPSAMINDA AİLE YARDIMLARI KİMLERE NASIL YAPILMAKTADIR ?

CEVAP 22- Ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleşmesi akdedilen ülkelerden birinde çalışan Türk işçileri gerek o ülkede yanlarında oturan, gerekse ülkemizde ikamet eden çocukları için çocuklar sanki çalıştıkları ülkede ikamet ediyormuş gibi çocuk parası yardımlarından yararlanmaktadırlar.

SORU 23

YURTDIŞINDA ÇALIŞMAKTA OLAN BİR SİGORTALI VE BAKMAKLA YÜKÜMLÜ OLDUĞU KİŞİLER, SENELİK İZNİNİ GEÇİRMEK ÜZERE GEÇİCİ OLARAK ÜLKEMİZE GELDİĞİNDE SAĞLIK YARDIMLARINDAN FAYDALANABİLMEKTE MİDİR ?

CEVAP 23- Yurtdışında çalışmakta olan bir sigortalı ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler, senelik iznini geçirmek üzere Ülkemize geldiği sırada, çalışmakta olduğu ülke nam ve hesabına, Ülkemizde sağlık yardımlarından faydalanabilmektedirler.